ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,(ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਈਟਰ)- Petrol, Diesel Prices Hike: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 3.08 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ 98 ਰੁਪਏ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 90 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਟਕਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਰਾਮ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਖਪਤਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਵਿਆਪਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਾਈ ਅੰਕਾਂ (double-digit) ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਣਿਆ-ਤੋਲਿਆ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੁਰੰਤ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਪਗ ਹਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Petrol, Diesel Prices Hike: ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਵੀ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

3 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਮਿਲੀ ਵੱਡੇ ਉਛਾਲ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਪਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੜੀਵਾਰ (cascading) ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਡੀਜ਼ਲ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਟਰੱਕਾਂ, ਬੱਸਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੈਟਰੋਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੀਜ਼ਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਉੱਚੇ ਮਾਲ ਭਾੜੇ (freight charges) ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਸੇਵਾ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Petrol, Diesel Prices Hike: ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਮਹਿੰਗੀਆਂ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਗਤ ਦਾ ਬੋਝ ਅੱਗੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਮਾਟਰ, ਪਿਆਜ਼, ਦੁੱਧ, ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤੂਆਂ (perishables) ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਸ਼ਨ, ਕੋਲਡ-ਚੇਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਸਾਰੇ ਬਾਲਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Petrol, Diesel Prices Hike: ਹਵਾਈ ਟਿਕਟਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ

ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਘਨ ਦੌਰਾਨ ਜੈੱਟ ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਟਰਬਾਈਨ ਈਂਧਨ (ATF), ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਵਰਗੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਈਂਧਨ ਉਤਪਾਦ ਹੁਣ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਖੁਦ ਸਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਏ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਅਸਤ ਘਰੇਲੂ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ — ਦੁਬਾਰਾ ਵਧਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Petrol, Diesel Prices Hike: ਡਿਲੀਵਰੀ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਕੈਬ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਖਪਤਕਾਰ ਐਪ-ਅਧਾਰਿਤ ਡਿਲੀਵਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਰਾਈਡ-ਹੇਲਿੰਗ (ride-hailing) ਸੇਵਾਵਾਂ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮੂਲ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸੋਧ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸਰਜ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ (surge pricing), ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਫੀਸ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਖਰਚੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਐੱਨਜੀ (CNG) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 2 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਧੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Petrol, Diesel Prices Hike: ਖੇਤੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਸਿੰਚਾਈ ਪੰਪਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਮੰਡੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਖੇਤੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ। ਜੇ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਹਾਲ, 3 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ