ਭੋਜਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਭੋਜਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਿਉ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਨਾ ਤਾਂ ਹਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਸਾਧਨਾ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਈ?
ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਨੀ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਰਬਸੰਮਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ, ਯੋਗ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਅਤੇ ਮੱਠਵਾਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਧਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ, ਜਪ, ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਦੇ, ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜੀਵਨ-ਪੱਧਤੀ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ।
ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ
ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਤੁਲਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਿਕ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ, ਉਤੇਜਨਾ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ, ਜਦਕਿ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਭਾਰਾਪਣ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਜਾਂ ਪਿਆਜ਼ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ, ਖੱਟੇ, ਨਮਕੀਨ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਉਤੇਜਕ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਗੰਧ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਤਵਿਕ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਪਣਾਈ। ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਭੋਜਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਸਾਧੂ-ਸੰਤ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਖੇਤਰੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਪੱਧਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗਮ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ। ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਨਾਲ ਪੌਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਆਲੂ, ਗਾਜਰ, ਮੂਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੁਰਾਕੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹਰ ਜੀਵ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸ ਡੂੰਘੀ ਜੀਵਨ-ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਖ਼ਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਬਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੋਧੀ ਮੱਠਵਾਸੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਹਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚੀਨ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹਾਯਾਨ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼, ਹਰਾ ਪਿਆਜ਼, ਚਾਈਵਜ਼ ਅਤੇ ਲੀਕ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤਿੱਖੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਠਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮ
ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਜਾਂ ਪਿਆਜ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿੱਜੀ ਸਾਧਨਾ, ਸਿਹਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਵਾਜ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਨਿੱਜੀ ਚੋਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸਲਾਮ, ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਆਮ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ, ਸਥਾਨਕ ਰਿਵਾਜ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸਾਧਨਾ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖਰੀ ਖੁਰਾਕੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪੱਖ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਮਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਪੋਸ਼ਣ-ਵਿਗਿਆਨ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਜੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਸਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਿਹਤਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸ਼ਧੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧਕ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਲੋੜ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਗੈਸ, ਐਸਿਡਿਟੀ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ-ਵਿਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੋਸ਼ਣਕ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਥਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਾਤਵਿਕਤਾ
ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਖਾਣ ਜਾਂ ਨਾ ਖਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ-ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣਾ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਾਤਵਿਕਤਾ ਕੇਵਲ ਥਾਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸੋਚ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਲਸਣ-ਪਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਖਰਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਆਦਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਥਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾਇਹੀ ਹਰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।

ਧੀਰਜ ਛੋਕਰਾਂ, ਨਿਊਯਾਰਕ